De Filosofische Praktijk Rotterdam

** Sinds 1 IX 2007 **

Het jaar 2009 was een roerig, maar goed jaar voor de Filosofische Praktijk Rotterdam (FPR). De kracht van het nu werd gezocht en gevonden: waarheid = werkelijkheid. Ik was veel op reis (Japan, Taiwan, Warschau, London, Bangkok) en maakte daarbij kennis met een diversiteit aan praktijkvormen. Belangrijke ontmoetingen waren er met Gerd B. Achenbach te Bergisch Gladbach (mei) en met Lou Marinoff te London (december), beiden grondleggers van de filosofische praktijk in moderne zin. Onderweg ontmoet ik Wil Heutz, aan “een meer te Heerlen”. In maart bezocht de Japanse filosoof Taro Mochizuki Rotterdam. Belangrijke innovaties geschieden vaak door filosofen buiten de universiteiten en ik denk dat deze heren daarvan een levend voorbeeld vormen. Het bevestigde mij in het beeld dat we hier met een serieus te nemen verschijnsel binnen de filosofie te maken hebben dat zijn sporen zal nalaten in de maatschappij en in de geschiedenis der wijsbegeerte. Ik schreef er dan ook een paar artikelen over.

Op gebied van consultaties, cursus en maatschappelijke participatie ontwikkelde de praktijk zich in positieve zin. Een poging tot nieuwe huisvesting mislukte, evenals pogingen tot participatie in ethisch beleid in zorginstelling en in het debat over de kredietcrisis. Dat laatste is spijtig, omdat ik van mening ben dat de praktiserend filosoof hier een belangrijke rol kan spelen. Onbekendheid met het fenomeen doet echter barrières ontstaan die moeilijk te slechten zijn. Participatie in het platform voor zingevingvraagstukken te Rotterdam leidde vooralsnog niet tot concrete activiteiten. Dit platform lijkt te worstelen met hetzelfde probleem als de FP. Mensen moeten er hun weg er naar toe nog vinden en een financiële barrière overwinnen.

In het jaar 2009 werden vanuit de FPR de volgende activiteiten ontplooid:

Individuele consultaties over een diversiteit aan onderwerpen en op verschillende, door de gast zelf gekozen locaties. Daarbij verschoof het accent meer en meer naar Socratische coaching, ofwel een serie gesprekken waarin wordt gezocht naar een filosofie die bij de persoon past, meer en meer maatwerk dus.

Filosofische stadswandelingen. Tijdens deze wandelingen wordt nagedacht aan de hand van de interactie met welgekozen plaatsen in de stad. De stadswandeling is een metafoor voor het moderne leven. Deze stadswandelingen werden niet alleen in Rotterdam, maar ook in Mechelen en Kyoto gemaakt. De filosoof als zwerver, die altijd zichzelf meeneemt en tot een reflectie op het zelf komt.

In april-mei 2009 werd de training “Socratisch gespreksleider” bij Dries Boele te Amsterdam gevolgd, teneinde mijn competenties als praktiserend filosoof verder te vormen. Het was een pregnante ervaring van het filosoferen als zodanig en aanleiding het artikel van Leonard Nelson uit 1922 “The socratic Method” grondig te bestuderen. Het wordt mij duidelijk hoezeer de beweging een reactie op Kant is. Prachtig artikel, zeer fundamenteel en lezenswaardig. Zou tot standaard arsenaal van iedere filosoof moeten behoren.

Er werden artikelen geschreven over de geschiedenis van de VFP, ter gelegenheid van het twintig jarig bestaan, en over de aard van de filosofische praktijk. Dit artikel “On the Competence of Philosophical Practitioners” is gepubliceerd in het “Journal on Practical Philosophy”. Pierre Hadot werd herlezen, naast Wittegenstein en Heidegger de filosoof van de twintigste eeuw.

Cursus. Tijdens een bezoek aan Japan en vanuit mijn “Erasmus Institute for Philosophical Practice”, een homage aan de grote stadgenoot, gaf ik onderwijs en training in filosofische consultatie. Verder werd weer een cursus over persoonlijkheden in de filosofische praktijk verzorgd voor de VFP (november).

Lezingen.

In mei nam ik deel aan een diner pensant, georganiseerd door het Kenniscentrum voor Dialogische Begeleiding. Ik presenteerde er een voorbeeld van een filosofische dialoog.

Op het IIe congres over architectuur en fenomenologie, Kyoto Japan juli, 2009 werd een lezing gehouden over “Philosophical City Walks”.

In juni wordt een voordracht gehouden over de filosofische praktijk voor het platform voor zingevingvraagstukken te Rotterdam.

In Juni-Juli 2009 werd een bezoek gebracht aan Japan en Taiwan. Ik heb er een inleiding/intensive course in de filosofische praktijk verzorgd voor studenten aan Osaka University. Ik koester de vitaliteit van het verre Oosten. Het westen koud en doods, wachtend op….

In augustus ben ik filosofisch gaan wandelen met Ann Meskens (ISVW, Leusden). Een groep van 17 personen volgt ons in de natuur, de cultuur en de stad.

Ook in augustus breng ik een bezoek aan Warschau, een stad die er bijna niet meer was. De Poolse staat was de meest gelijkende op Plato’s. Daarom bestaat zij nog! Een ander beeld van Polen dus.

Op 31 oktober verzorgde ik een workshop voor het AIPPh te Leusden met als titel: Philosophical Consultation: therapy or education? Daarbij wordt een video van Ran Lahav gebruikt om de kunst van het vragen stellen en interpreteren te beoefenen en zo tot een kritische reflectie op de plaatsbepaling van de filosofische praktijk te komen.

In december werd gestart met een filosofische leesclub. We lezen Plato’s Phaidrus, een verhandeling over Liefde, een voedingsbodem voor "de vierde vorm".

In december 2009 heb ik voor de Society of Philosophical counselors (SPP) een lezing gehouden over twintig jaar filosofische praktijk in Nederland. Ik ontmoet er Lou Marinoff.

In december 2009 ben ik vertrokken naar Bangkok. Ik heb er deelgenomen aan het “Asian forum on critical thinking” en een workshop verzorgd over “philosophical consultation”.

Verder werd in het jaar 2009 de functie vervuld van secretaris voor de Vereniging voor Filosofische Praktijk (VFP). Er werd een statutenwijziging bewerkstelligd waardoor de VFP nu toegankelijk is voor een ieder met belangstelling voor de praktische filosofie. De VFP wordt een vereniging voor filosofen en doet daarmee haar uitgangspunt gestand, filosoof zijn is niet gebonden aan een diploma wijsbegeerte. Dit diploma is een noch een noodzakelijke, noch een voldoende voorwaarde. Filosoof-zijn is een manier van zijn. De praktijk zal zich meer en meer richten op uitwerking hiervan.

Peter Harteloh, 9 januari 2010